درنگی بر چگونگی شکل‌گیری یک کارگاه مشارکتی معماری برای کودکان :

پیشگفتار آموزش معماری برای کودکان ، بخشی از پروژه وسیعی است که از زیست با کودکان در طبیعت سرچشمه گرفته و در حیطه طراحی محیط رشد کرده‌است. در فرآیند آموزش، از محیط‌ های ساخته ‌شده به عنوان پنجره‌ای رو به ایده‌های نو استفاده می‌شود تا با کمک آن بتوان فیزیک ساختار، طراحی در طبیعت و نیز شباهت‌ بین سیستم‌های بدن و اجزای تشکیل‌دهنده ساختمان را به کودکان آموزش داد.

آموزش، از یک سو با خلاقیت‌های فردی در ارتباط است. از سوی دیگر، اصول علم معماری و قواعد زیبایی‌شناسی در طبیعت را بسیار مورد استفاده قرار می‌دهد. این برنامه آموزشی بر پایه این اصل اساسی شکل گرفته که آموزش به کودک باید از راه تفکر بصری، حل مسئله، تفکر خلاق، واکنش‌های گروه و مهارت برقراری ارتباط انجام گیرد.

بنابراین:

آموزش معماری برای کودکان ابزاری است که انگیزه کودکان را برای دست‌وپنجه نرم کردن با ایده‌های نو افزایش می‌دهد. به بیان دیگر، در این روش تاکید بر خروجی نهایی نیست بلکه آنچه بیشترین اهمیت را دارد خود فرآیند یادگیری است.

معماری به کودکان چه چیز را یاد می‌دهد :

آنچه در ذات معماری و سایر هنرهای تجسمی نهفته است همانا طرح و طراحی است. در نگاه کلی‌، طراحی از چند اصل تشکیل می‌شود: اندازه، رنگ، نسبت، مقیاس، بافت، شکل و خصوصیات فیزیکی‌.

بر همین اساس، ترکیب و هماهنگی این عناصر اثر هنری را شکل می‌دهد و تاثیری متفاوت بر مخاطب می‌گذارد. حجم، نور، سایه، کنتراست و لبه تعیین‌کننده رابطه تجسمی هستند و تعادل، خلق هماهنگی‌ با کمک رنگ‌ها و دست‌کاری در فضاها فصلی مهم را در معماری ورق می زند. رنگ‌ها ابزار دست هنرمندند . با کمک آنها می‌توان اجسام را کوچک‌تر یا بزرگ‌تر و سبک یا سنگین کرد و جلوه‌های متفاوت داد. در فرآیند آموزش معماری به کودکان همچنین به این می‌پردازیم که چگونه می‌توان فضاها را در ساختمان از هم متمایز کرد. از طبیعت برای کشف ایده‌های نو بهره گرفت. طبیعت، خود الگویی ارزشمند و غنی برای خلق اشکال معماری است و بسیار می‌تواند به کار معماران بیاید. از طرف دیگر، طراحی‌های سازگار با محیط زیست می‌توانند روند تخریب محیط زیست را کاهش دهند.

07-600x400 معماری برای کودکان و کارگاه عملی آن

سرانجام، فراموش نکنیم که ساختار‌های اجتماعی، فرهنگی‌ و زیست‌محیطی تاثیر متقابلی بر یکدیگر می‌گذارند. به همین دلیل، معماری می‌تواند در کنار ارضای نیاز‌های فضایی و فیزیکی‌، نیازهای عاطفی و معنوی ما انسان‌ها را نیز بر آورده‌ کند. این آموزش‌ها تجربه‌ای است که تأثیری ماندگار بر دانش‌آموزان خواهد گذاشت. آموزش معماری به کودکان کاری است که امروزه در بسیاری از کشورهای دنیا انجام می‌شود و تاثیر آن بر رشد خلاقیت و استعدادهای هنری کودکان غیر قابل انکار است. به علاوه، معماران و برنامه‌ریزان شهری در ایران بایستی تاثیر معماری را بر سلامت روان کودکان در نظر بگیرند. شاید این قبیل برنامه‌های آموزشی توجه آنها را به این مساله بسیار حیاتی جلب کند. هر چه باشد، معماری و زیبایی‌شناسی شهرها ارتباط بسیار تنگاتنگی با دیگر عرصه‌های زندگی اجتماعی دارند.

مخاطبین و مشارکت‌کنندگان کارگاه معماری برای کودکان :

کودکان بین ۶ تا ۱۵سال می‌توانند در این کارگاه‌ها شرکت کنند. البته تعمیم آن به گروه‌های سنی بالاتر نیز (از رهگذر بسط و گسترش داده‌های معماری) امکان‌پذیر است.

چگونگی اجرای برنامه آموزشی :

این برنامه آموزشی در قالب سرفصل‌های کلی دسته‌بندی شده‌است. هر سرفصل در چند کارگاه مجزا آموزش داده می‌شود. مباحث در هر درس به صورت گرافیکی نشان داده خواهد شد. البته می‌توان مباحث را به طور مجزا، و در کارگاه های جداگانه، نیز آموزش داد. هر کارگاه شامل فعالیت‌های عملی است.  از روش‌ها و ابزارهای موجود در محیط‌ برای پیش‌برد فرایند آموزش استفاده می‌شود. بر همین اساس، کودک در حین کار تمام حواس خود را مورد استفاده قرار می‌دهد و لذت کار عملی با دست را می‌چشد.

در هر کارگاه معماری برای کودکان به چه مهارت‌هایی دست می یابند؟

larq-VMC3O_lSrFA-unsplash-edited-1024x542-1-1-756x400 معماری برای کودکان و کارگاه عملی آن

• ادراکی: استفاده از پنج حس در کسب اطلاعات از محیط. کودک با کمک حواس خود داده‌ها را از محیط اطراف جمع‌آوری کرده و از این داده‌ها در مفهوم‌سازی استفاده می‌ کنید.
• حرکتی: توانایی بیان ایده‌ها و مفاهیم با استفاده از حرکات مختلف دست.
• ارتباطی: برقراری ارتباط میان کودکان و مربی. مربی کودکان را تشویق می‌کند که ایده‌های خود را بیان کنند و در مورد ایده‌های یکدیگر بحث کنند.
• اندازه‌گیری: ارزیابی کیفیت‌های محیط.
• مقایسه: توجه به شباهت‌ها و تفاوت‌های اشیای متفاوت در محیط.
• تقسیم‌بندی و طبقه‌بندی کردن اشیا در محیط.
• حل مساله: به کارگیری روش‌های متنوع و خلاقانه برای حل مسائل. کودکان بسیار به این مهارت نیازمندند و مربی به طور مدام این کار را با آنها تمرین می‌کند.
• استنتاجی: انتخاب و استنتاج ایده‌های مختلف بر اساس مشاهده طرح در.
• تفسیر داده‌ها: تشخیص رمز و راز نهفته در اشیاء و بیان آنها در قالب تصویر.
• پیش‌بینی: تعیین نتایج هر عمل و ارزیابی اطلاعات و تاثیر آنها بر کنش‌های فعلی.
• کاربرد: استفاده از یافته‌ها در حل مسائل.
• تجربه‌های خلاقانه (بصری /کلامی): آشکارسازی ایده ها و احساسات درونی وچگونگی بروز آنها

• شناخت ارزشهای فرهنگی

• ارزش‌گذاری: شناخت اینکه هر شیئی طبیعی یا دست‌ساز تا چه اندازه از پارامترهای زیبایی‌شناسانه برخوردار است.

Architects-Loans-696x307-1-1 معماری برای کودکان و کارگاه عملی آن

طبقه‌بندی عناصر آموزشی:

اهداف:هدف از برگزاری این کارگاه‌ها تقویت خلاقیت در کودکان است. فراموش نکنیم که کودکان خلاق می‌توانند در آینده شهری زیبا و محیطی دوست‌داشتنی را به وجود آورند. مواد: آیتم‌هایی که برای تکمیل کارهای عملی مورد نیاز هستند. (مثال: کاغذ کاهی/ لوله دستمال کاغذی / مداد روان و ….) مهارت‌ها و مفاهیم: کودکان در این دوره مهارت‌های متنوعی را فرا خواهند گرفت. مثلا، آنها اصول معماری را به صورتی ساده‌شده تمرین می‌کنند و فرآیند مشاهده دقیق و نقادانه را خواهند آموخت.

طرح درس: تعیین روش های متنوع برای آموزشی محتوای هر کارگاه.

لغات معماری: هر رشته علمی دارای مجموعه‌ای از واژه‌ها و اصطلاحات تخصصی است که آگاهی از آنها ضروری است. البته معماری نیز از این قاعده مستنثنا نیست. کودکان در حین فعالیت‌های عملی واژه‌ها، اصطلاحات و مفاهیم حوزه‌ی معماری را خواهند آموخت و با اصول این رشته علمی آشنا خواهند شد.

مشتری: منظور از مشتری شخصی است فرضی و در نقش کارفرما یا سفارش‌دهنده یک پروژه؛ خواسته‌ی این فرد سبب ایجاد چالش‌های فکری و معمارانه در کودک می‌شود .

002-2 معماری برای کودکان و کارگاه عملی آن

برنامه معماری: تعیین و ایجاد برنامه‌ریزی معمارانه به منظور پیشبرد پروژه‌ها.

ارزیابی: سنجش فعالیت‌های انجام شده . فعالیت‌های مرتبط: سایر فعالیت‌های مربوط به فرایند کارگاه آموزشی که ممکن است در پوسترها قید شده باشد.

جمع بندی:

معماری از جمله هنرهایی است که دست در کار آفرینش زیبایی دارد. نه فقط چشم‌نواز و خیال‌انگیز است که اندیشه را نیز الهام می‌بخشد و انسان را نیز به درنگ و تامل وا می‌دارد. هنر خلاقانه و معماری ارزشمند تنها با یک معمار خوب حاصل نمی‌شود بلکه رشد و تعالی آن نیازمند وجود معمارانی خلاق و جامعه‌ای آشنا و علاقه‌مند به هنر معماری است.

انسان و جامعه‌ای که اهمیت معماری را درک کرده باشد همدلی بیشتری با اصول و قواعد معماری خواهد داشت. و این مساله زمانی‌ عمق بیشتری می‌یابد که از کودکی به شخص آموخته شده باشد. به همین دلیل، ارتباط میان کودک و فضای معماری نقش مهمی در انسانی‌سازی معماری ایفا می‌کند.

هدف از این پروژه این است که به کودکان کمک کنیم تا درکی عمیق از معماری به دست آورند و سهمی در پرورش یک نسل از معماران‌ ایفا نماییم. این پروژه به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا با کمک بازی و کار اصول آکادمیک معماری را فرا گیرند.

001-2 معماری برای کودکان و کارگاه عملی آن

محتوای برخی از کارگاه‌ها :

۱ـ واژگان شنیداری(سمعی) و دیداری(بصری) هدف: تجسم ذهنی وتصویرسازی صداها و اشکال بدون استفاده از تصویر اصلی

۲ـ برنامه‌ها و چشم‌اندازها / ساختار معماری هدف: افزایش مهارت کودکان در زمینه اندیشیدن فضایی (مکانی) و دیداری

۳ـ فعالیت‌های ” ساختار هماهنگ” هدف: در این فعالیت‌ها دانش‌آموزان یاد خواهند گرفت که چگونه ساختارها شکل می‌گیرند و چگونه مجموعه‌ای از اشیاء را کنار هم بگذارند تا آن اشیاء روی هم تبدیل به ساختاری واحد شوند.برای مثال می‌توان به تجسم طاق اشاره کرد: دو دانش‌آموز در حالی که روبه‌روی هم قرار گرفته‌اند دستانشان را در یکدیگر قفل می‌کنند. آن دو نیروی تراکم را در دستان و نیروی کشش را در پاهایشان حس می‌کنند.طاق/ حلقه تراکم / حلقه کشش / چوب‌بست / گنبد / طاق ضربی / شمع یا حائل

۴ـ ورودی ها هدف: کمک به درک اهمیت “ورودی” و انواع “ورودی” از نظر معماری ،زیبا شناسی ، المان های نمادین ، و همیاری جهت نمایش آنها. ورودی / گذرگاه / نقشه‌کشی / اندازه‌گیری / جابجایی / راهرو

۵ـ پل‌ها هدف: آشنا شدن دانش‌آموزان با انواع پل‌ها و اصول ساخت آنها قوس / طره / قوس منحنی زنجیری / سنگ سر اطاق / دیوار لچکی / تعلیق / خرپا / شاه‌تیر

۶ـ فرد به مثابه معمار(شما معمار هستید) هدف: هدف از این پوستر کمک به دانش‌آموزان در درک شباهت‌های بین سیستم ساختمان و بدن آنها است. از این رو در برابر هر یک از عناصر یک ساختار معماری عنصر یا عضوی از اعضای بدن او قرار داده می‌شود. اجزای ساختمان: اجزای بدن: ۱ – سیستم تنفسی ۱ – سیستم تهویه هوا ۲ – دفع مواد زائد ۲ – سیستم فاضلاب ۳ – استخوان بندی ۳ – ساختارهای دیرک و تیرچه ۴ – پاها ۴ – فندانسیون ۵ – سبک، تصوّرات، فرهنگ ۵ – سبک معماری

۷ ـ برنامه‌ریزی شهری هدف: کمک به دانش‌آموزان در درک این مسئله است که چگونه مشارکت و همکاری سازمان‌ها، نهادها‌ و انسان‌ها می‌تواند به طراحی و توسعه شهرها کمک کند. طرح شهری /شهر محصور /طرح شهری تصادفی /طرح شهری شبکه‌ای /طرح شهری خطی

تدوین : مهندسان مشاور اروین معماری پارس

 1,312 بازدید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.